Thương mại hàng hóa toàn cầu đã vượt kỳ vọng trong nửa đầu năm 2025, khi Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) nâng dự báo tăng trưởng lên 2,4% cho cả năm, tăng đáng kể so với mức 0,9% được công bố hồi tháng 8. Tuy nhiên, tổ chức này đồng thời hạ dự báo cho năm 2026 xuống chỉ còn 0,5%, cho thấy những thách thức tiềm ẩn phía trước đối với ngành vận tải biển.

Theo bản cập nhật “Triển vọng và Thống kê Thương mại Toàn cầu” ngày 7 tháng 10 của WTO, hai yếu tố chính đã thúc đẩy tăng trưởng thương mại ngoài dự kiến: sự bùng nổ của các sản phẩm liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) và việc các doanh nghiệp đẩy mạnh nhập hàng tồn kho trước khi các mức thuế mới có hiệu lực. Khối lượng vận chuyển các linh kiện AI, bao gồm chất bán dẫn, máy chủ và thiết bị viễn thông, đã tăng 20% so với cùng kỳ năm trước, chiếm gần một nửa tổng mức tăng trưởng thương mại toàn cầu.

Ngành hàng hải đặc biệt hưởng lợi từ nhu cầu thúc đẩy bởi công nghệ này, khi khối lượng thương mại hàng hóa thế giới tăng 4,9% so với cùng kỳ trong nửa đầu năm 2025. Giá trị thương mại tính bằng đô la Mỹ cũng tăng 6% trong cùng giai đoạn, sau mức tăng nhẹ 2% vào năm 2024.

Tổng Giám đốc WTO Ngozi Okonjo-Iweala nhấn mạnh khả năng phục hồi của các thị trường mới nổi là một yếu tố tích cực khác, lưu ý rằng “thương mại Nam – Nam tăng 8% theo năm, tính theo giá trị, trong nửa đầu năm 2025, so với mức 6% của thương mại toàn cầu.”

Đối với các công ty vận tải biển, báo cáo này mang đến những thông tin chi tiết quan trọng theo khu vực. Châu Á và châu Phi ghi nhận mức tăng trưởng xuất khẩu mạnh nhất trong năm 2025, trong khi Bắc Mỹ và Cộng đồng các Quốc gia Độc lập (CIS) chứng kiến sự sụt giảm. Ở chiều nhập khẩu, các quốc gia châu Phi và các nước kém phát triển nhất (LDC) đang có mức tăng nhanh nhất, trái ngược với sự sụt giảm nhập khẩu của Bắc Mỹ.

Triển vọng giảm tốc cho năm 2026 chủ yếu bắt nguồn từ việc áp dụng mức thuế cao hơn của chính quyền Trump vào tháng 8 năm 2025, điều này đã bắt đầu ảnh hưởng đến dòng chảy thương mại. Các nhà kinh tế của WTO cảnh báo rằng “giá đầu vào tăng và sự chậm lại trong vận chuyển hàng hóa cho thấy lạm phát có thể tăng lên vào cuối năm 2025 khi lượng hàng tồn kho giảm trong các lĩnh vực chịu tác động mạnh của thuế.”

Ngành dịch vụ hàng hải cũng đang có xu hướng tương tự, với tăng trưởng dự kiến giảm từ 6,8% vào năm 2024 xuống 4,6% năm 2025 và 4,4% năm 2026. Đáng chú ý, tăng trưởng trong dịch vụ vận tải được dự báo sẽ giảm mạnh từ 4,5% vào năm 2024 xuống chỉ còn 2,5% vào năm 2025, và tiếp tục giảm xuống 1,8% vào năm 2026, gây ảnh hưởng trực tiếp đến các công ty vận tải.

Dù vậy, bà Okonjo-Iweala nhấn mạnh rằng “sự kiên cường của thương mại toàn cầu trong năm 2025 có được là nhờ một phần không nhỏ vào sự ổn định của hệ thống thương mại đa phương dựa trên quy tắc,” đồng thời cảnh báo rằng “những gián đoạn hiện nay đối với hệ thống thương mại toàn cầu là lời kêu gọi các quốc gia cần tái hình dung lại thương mại.”

Đối với các bên liên quan trong ngành hàng hải, báo cáo chỉ ra rằng tăng trưởng bền vững trong hàng hóa và dịch vụ liên quan đến AI sẽ là động lực chính cho thương mại toàn cầu trong trung hạn, có khả năng bù đắp phần nào những tác động tiêu cực từ việc tăng thuế và các hạn chế thương mại.

Chloe Lê
Nguồn: gcaptain