Các khảo sát Chỉ số Nhà quản trị Mua hàng (PMI) toàn cầu do S&P Global Market Intelligence thực hiện cho thấy thương mại toàn cầu vẫn đang trong tình trạng suy giảm vào cuối quý III năm 2025. Tuy nhiên, mức độ suy giảm đã chậm lại khi Chỉ số Đơn hàng Xuất khẩu Mới Toàn cầu (Global PMI New Export Orders Index) đã được điều chỉnh theo mùa — do S&P Global biên soạn và được J.P. Morgan tài trợ — tăng lên 49,6 điểm trong tháng 9, từ 48,9 điểm trong tháng 8.

Đây là tháng thứ sáu liên tiếp chỉ số này ghi nhận mức dưới ngưỡng trung lập 50,0, cho thấy hoạt động thương mại toàn cầu vẫn đang co hẹp, mặc dù tốc độ suy giảm đã giảm bớt so với các tháng trước trong chuỗi hiện tại.

Suy giảm thương mại hàng hóa chế tạo đang chậm lại, trong khi trao đổi dịch vụ dần ổn định

Các dữ liệu mới nhất từ chỉ số PMI ngành sản xuất cho thấy hiệu suất thương mại khác nhau giữa các quốc gia và khu vực vào cuối quý III. Đáng chú ý, khu vực ASEAN ghi nhận xuất khẩu hàng hóa tăng trở lại lần đầu tiên kể từ tháng 5/2022, dù mức tăng chỉ nhẹ. Diễn biến này trùng hợp với sự tăng trưởng liên tục trong hoạt động mua hàng tại Mỹ, cho thấy khả năng có thêm các đợt tăng nhập hàng sớm (front-loading) trước khi Mỹ áp thêm thuế mới lên một số ngành.

Đặc biệt, dữ liệu PMI ngành điện tử toàn cầu tháng 9 cho thấy tăng trưởng bền bỉ trong các phân khúc thiết bị máy tính và viễn thông, trong bối cảnh Mỹ được cho là đang xem xét áp thuế lên hàng điện tử nhập khẩu. Trung Quốc đại lục và Hàn Quốc cũng ghi nhận sự cải thiện trong thương mại hàng hóa, khi các nhà sản xuất cho biết nhu cầu tăng nhờ ra mắt sản phẩm mới và giảm bớt bất ổn thương mại.

Ngược lại, Đài Loan, Nhật Bản và Úc báo cáo sụt giảm đơn hàng xuất khẩu mới, do các mức thuế của Mỹ làm giảm nhu cầu từ thị trường nước ngoài. Tại Anh và khu vực Eurozone, hoạt động thương mại vẫn ảm đạm, trong đó Anh ghi nhận mức giảm xuất khẩu hàng hóa mạnh nhất trong số tất cả các quốc gia được khảo sát PMI trong tháng 9.

Nhìn chung, dữ liệu sản xuất mới nhất cho thấy chính sách thương mại của Mỹ vẫn là yếu tố chính kìm hãm điều kiện thương mại toàn cầu, dù vẫn xuất hiện một vài tín hiệu tích cực cục bộ. Niềm tin kinh doanh của các nhà sản xuất hàng hóa đã tăng lên mức cao nhất trong ba tháng, nhưng vẫn thấp hơn so với mức trung bình lịch sử. Đồng thời, mức độ lo ngại về sự bất định gia tăng đã khiến triển vọng tăng trưởng trở nên thận trọng nhất kể từ tháng 6, cho thấy các nhà sản xuất vẫn nhìn thấy rủi ro từ chính sách thương mại của Mỹ đối với sản xuất trong những tháng tới.

Ở chiều ngược lại, xuất khẩu dịch vụ đã ổn định trong tháng 9, tăng nhẹ sau năm tháng liên tiếp suy giảm. Tuy nhiên, mức cải thiện này chỉ phản ánh sự trở lại trạng thái của đầu năm, khi Chỉ số Đơn hàng Xuất khẩu Mới của ngành dịch vụ (Services New Export Business Index) chỉ nhích nhẹ trên ngưỡng trung lập 50,0, cho thấy mức cải thiện khiêm tốn.

Phân tích chi tiết theo từng lĩnh vực trong chỉ số PMI ngành cho thấy tăng trưởng xuất khẩu tiếp tục được dẫn dắt bởi các ngành dịch vụ, đặc biệt là phần mềm và dịch vụ (Software & Services), vận tải (Transportation) và ngân hàng (Banks).

Ngược lại, các ngành có kết quả yếu nhất bao gồm bất động sản (Real Estate), lâm nghiệp & sản phẩm giấy (Forestry & Paper Products) và tài nguyên (Resources).

Tăng trưởng xuất khẩu phục hồi tại các thị trường mới nổi trái ngược với đà suy giảm tiếp diễn ở các nền kinh tế phát triển

Sự phục hồi xuất khẩu tại các thị trường mới nổi tương phản với đà suy giảm kéo dài ở các nền kinh tế phát triển Về khu vực, mức co hẹp của các đơn hàng xuất khẩu mới đã giảm lại và tập trung chủ yếu ở các nền kinh tế phát triển trong tháng 9, trong khi các thị trường mới nổi ghi nhận sự tăng trưởng trở lại — dù chỉ ở mức nhẹ.

Tốc độ tăng trưởng xuất khẩu dịch vụ nhanh hơn, đạt mức mạnh nhất trong 7 tháng, cùng với sự phục hồi của các đơn hàng xuất khẩu mới trong lĩnh vực sản xuất, đã hỗ trợ lần mở rộng đầu tiên trong xuất khẩu của các thị trường mới nổi sau 6 tháng suy giảm liên tiếp. Dù mức tăng còn khiêm tốn, sự mở rộng mới nhất này đã chấm dứt giai đoạn suy giảm xuất khẩu dài nhất của các thị trường mới nổi kể từ cuối năm 2022.

Trong khi đó, các nền kinh tế phát triển nói chung tiếp tục ghi nhận sự sụt giảm trong các đơn hàng xuất khẩu mới trong tháng 9, kéo dài chuỗi suy giảm bắt đầu từ giữa năm 2022. Tuy nhiên, tốc độ giảm đã chậm lại, đạt mức nhẹ nhất trong vòng ba tháng, nhờ sự giảm bớt đà suy yếu ở cả hai lĩnh vực sản xuất và dịch vụ.

Hàn Quốc và Trung Quốc đại lục gia nhập Ấn Độ trong nhóm mở rộng thương mại hàng hóa

Số lượng các nền kinh tế thuộc top 10 thương mại toàn cầu ghi nhận xuất khẩu hàng hóa tăng trưởng đã tăng gấp ba lần trong tháng 9, từ chỉ riêng Ấn Độ trong tháng 8 lên ba quốc gia. Dù vậy, Ấn Độ vẫn giữ vị trí dẫn đầu, với tốc độ tăng đơn hàng xuất khẩu mới trong ngành sản xuất tiếp tục tăng kể từ tháng 8, dù tốc độ mở rộng sản xuất chung đã chậm lại.

Hàn Quốc và Trung Quốc đại lục đã tham gia vào nhóm tăng trưởng trong tháng 9, khi cả hai quốc gia đều ghi nhận mức tăng đầu tiên về đơn hàng xuất khẩu hàng hóa mới sau sáu tháng suy giảm. Việc ra mắt các sản phẩm mới đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hiệu suất sản xuất cải thiện ở hai nền kinh tế Đông Bắc Á này.

Ở chiều ngược lại, Vương quốc Anh ghi nhận sự sụt giảm mạnh nhất trong thương mại hàng hóa, một phần do sản xuất ô tô và chuỗi cung ứng liên quan bị gián đoạn bởi một cuộc tấn công mạng trong tháng 9. Chỉ số PMI sản xuất của Anh cũng đã giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 5 tháng.

Nga và Canada chứng kiến mức giảm sâu, trong khi bốn nền kinh tế còn lại trong nhóm top 10 — gồm Nhật Bản, Brazil, Liên minh châu Âu và Mỹ — ghi nhận mức suy giảm nhẹ hơn.

Chris Lin
Nguồn: spglobal